Розширений пошук

81 результатів

Словник нюношка 81 oppslagsord

soldat

іменник чоловічий

Походження

frå italiensk, av soldare ‘løne’; av latin solidus ‘gullmynt’

Значення та вживання

  1. person som gjer militær teneste, særleg som meinig (2)
    Приклад
    • norske soldatar i teneste for SN
  2. meinig i militært organiserte grupper utanom Forsvaret
    Приклад
    • vere soldat i Frelsesarmeen

Фіксовані вирази

  • Ola soldat
    typisk norsk soldat
    • Ola soldat er for dårleg trent
  • Tordenskjolds soldatar
    mindre gruppe personar som stadig går att i ein viss samanheng, til dømes når ein skal fordele politiske verv

militær 2

прикметник

Походження

gjennom fransk, frå latin; av miles, genitiv militis, ‘soldat’

Значення та вживання

som gjeld eller høyrer til forsvaret til eit land i tilfelle krig;
til skilnad frå sivil (2, 1)
Приклад
  • militært område;
  • militær straffesak;
  • militære styrkar
  • brukt som substantiv:
    • få støtte både frå politi og det militære;
    • norske militære deltek i operasjonen;
    • ein høgtståande militær

Ola

іменник чоловічий

Походження

av namnet Olav; norrønt Ólafr

Значення та вживання

typisk nordmann;
jamfør Kari
Приклад
  • det er mange Olaar og Karier som ynskjer seg til Syden denne sommaren

Фіксовані вирази

  • Ola Dunk
    godtruande og klossete nordmann
    • Ola Dunk slår til på det første og beste tilbodet han får
  • Ola nordmann
    typisk nordmann (som representant for heile folket);
    gjennomsnittsnordmannen
    • Ola nordmann bruker meir pengar på daglegvarer
  • Ola soldat
    typisk norsk soldat
    • Ola soldat er for dårleg trent

stridande

прикметник

Походження

av stride (3

Значення та вживання

  1. som kjempar i krig eller annan væpna konflikt
    Приклад
    • stridande soldatar
  2. brukt som substantiv: stridsdyktig soldat;
    soldat i kamp
    Приклад
    • krigen var hard både for sivile og stridande
  3. som stridast;
    som er usamde
    Приклад
    • dei stridande partane møttest i retten

Фіксовані вирази

  • stridande personell
    militært personell som er med i kamp

tinnsoldat

іменник чоловічий

Значення та вживання

liten figur (5) støypt av tinn (eller bly) som førestiller ein soldat
Приклад
  • stram som ein tinnsoldat

konge 1

іменник чоловічий

Походження

norrønt konungr

Значення та вживання

  1. mannleg statsoverhovud i eit monarki;
    hovding i ættesamfunn
    Приклад
    • Hans Majestet Kongen;
    • bli konge etter far sin;
    • bli krona til konge
  2. i bunden form eintal: regjeringa
    Приклад
    • gjelde frå den tid Kongen fastset
  3. herskar over eit (tenkt) rike;
    Gud, Kristus
    Приклад
    • han som er konge frå æve til æve
  4. person som er den gjævaste eller mektigaste i sitt slag eller på sitt område
    Приклад
    • kongen i norsk kulturliv;
    • han var kongen i gata
  5. dyr som er det største eller gjævaste innan ei gruppe, eller som har ein utsjånad som let seg assosiere med ein konge;
    jamfør kongeørn
    Приклад
    • løva er kongen over dyra
  6. i kortspel: nest høgaste kort, mellom ess (2, 1) og dame (4)
    Приклад
    • ha konge og knekt på handa
  7. i sjakk: viktigaste brikke
    Приклад
    • setje kongen matt

Фіксовані вирази

  • i kongens klede
    i soldatuniform
  • kongen på haugen
    • barneleik der målet er å nå toppen av ein haug først og hindre andre frå å gjere det same
    • i overført tyding: person som har overtaket eller er dominerande
      • ho har vore konge på haugen i narkotikamiljøet i mange år;
      • seniorlaget var dei verkelege kongane på haugen
  • kongens kar
    soldat
  • Kongens råd
    regjeringa
  • skogens konge
    elg
    • jakta på skogens konge var i gang

slumsyster, slumsøster

іменник жіночий

Значення та вживання

om eldre forhold: kvinneleg soldat i Frelsesarmeen som dreiv kristeleg og sosialt velgjerdsarbeid, særleg i slummen i byane

verve

verva

дієслово

Походження

frå lågtysk, jamfør norrønt hverfa ‘vende’

Значення та вживання

  1. knyte til seg (som medlem, tilhengjar, abonnent eller liknande)
    Приклад
    • partiet har lukkast i å verve mange nye medlemer
  2. rekruttere ein person til å bli profesjonell soldat

Фіксовані вирази

  • verve seg
    melde seg til militærteneste

prøve 1

іменник чоловічий або жіночий

Походження

gjennom lågtysk, frå mellomalderlatin proba, av latin probare ‘granske, ransake’; jamfør norrønt próf

Значення та вживання

  1. test av eigenskapar, dugleik eller liknande
    Приклад
    • klassa skal ha prøve i engelsk
  2. innøving eller forsøksvis framføring av eit teaterstykke, ein konsert eller liknande
    Приклад
    • halde prøver på eit Ibsen-stykke
  3. noko som er teke ut av ei større mengd, og som skal granskast eller nyttast som døme
    Приклад
    • ta prøver av drikkevatnet;
    • gje ei prøve på styrken sin

Фіксовані вирази

  • det får stå si prøve
    det får gå som det vil;
    det får våge seg
    • løna er lågare i den nye jobben, men det får stå si prøve
  • på prøve
    mellombels for å finne ut om nokon oppfyller krava
    • han er tilsett i butikken på prøve;
    • ho er sett fri på prøve
  • setje prøve på svaret
    kontrollere om eit reknestykke er rett
  • setje på prøve
    utsetje for (stor) påkjenning
  • stå si prøve
    greie påkjenningane
    • ein soldat må kunne stå si prøve og gjere det han vert pålagd

pappenheimar

іменник чоловічий

Походження

frå tysk , opphavleg soldat i ryttarregimentet til grev Pappenheim i trettiårskrigen

Фіксовані вирази

  • kjenne sine pappenheimarar
    kjenne sine folk og vite kva ein kan vente av dei