Перейти до основного вмісту
Доступність
ordbøkene.no, Cловник букмола та Словник нюношка

Розширений пошук

Простий пошук
Про розширений пошук
23 результатів

Словник нюношка 23 oppslagsord

tommelen ned

Значення та вживання

negativt svar;
avslag;
Sjå: tommel
Приклад
  • landbruksnemnda i vende tommelen ned for søknaden
Сторінка статті

tommel

іменник чоловічий

Походження

av norrønt þumal-

Значення та вживання

toledda, tjukkvoren finger på menneske- og apehand som kan stillast mot dei andre fingrane slik at ein får grep;

Фіксовані вирази

  • reise på tommelen
    haike
  • tommelen ned
    negativt svar;
    avslag
    • landbruksnemnda i vende tommelen ned for søknaden
  • tommelen opp
    1. tommelfingeren retta oppover med resten av neven knytt som teikn på at noko er positivt
      • publikum viste tommelen opp
    2. positivt svar;
      klarsignal, godkjenning
      • politikarane vende tommelen opp for søknaden;
      • han fekk tommelen opp frå styresmaktene
Сторінка статті

takk 1

іменник чоловічий або жіночий

Походження

norrønt þǫkk

Значення та вживання

  1. kjensle av skyldnad og velvilje andsynes nokon som har gjort ein ei teneste eller synt velvilje;
    Приклад
    • eg var overvelda og full av takk
  2. teikn på takk (1, 1) i form av ytring eller anna handling
    Приклад
    • ei gåve til takk;
    • få ei blomebukett som takk for arbeidet;
    • vere takk skuldig;
    • du skal ha takk for innspelet
  3. brukt i utrop for å gje uttrykk for takksemd;
    brukt i høfleg samtykke eller avslag
    Приклад
    • takk for hjelpa!
    • takk for maten!
    • så takk!
    • ja takk;
    • nei takk
  4. brukt ironisk om gjengjeld som syner manglande takksemd
    Приклад
    • det var takken for å vere hjelpsam!

Фіксовані вирази

  • da skal du ha takk
    brukt som uttrykk for negativ overrasking: da er det gjort;
    da nyttar ingen ting
  • mange takk
    brukt for å uttrykkje at ein er svært takksam
  • sjølv takk
    takk, det same;
    takk til deg òg
    • takk for laget! – Sjølv takk!
  • ta til takke med
    nøye seg med
  • takk for sist
    1. brukt som helsing: takk for samværet førre gongen vi møttest
    2. brukt for å uttrykkje at nokon gjer gjengjeld eller hemner seg på nokon
  • takk og farvel
    det at noko tek slutt
    • dette er takk og farvel til norsk toppfotball
  • takk og pris
    brukt for å uttrykkje at ein er letta eller takksam;
    heldigvis
    • takk og pris for at vi bur i eit demokrati;
    • takk og pris kom ho seg unna
  • takk vere
    på grunn av
Сторінка статті

raud

прикметник

Походження

norrønt rauðr, samanheng med latin ruber; jamfør rubin

Значення та вживання

  1. som har ein farge som blod (og som ligg mellom oransje og fiolett i fargespekteret)
    Приклад
    • raude roser;
    • vere raud og frisk i kinna;
    • eit raudt hus
  2. politisk radikal;
    Приклад
    • politisk er han temmeleg raud

Фіксовані вирази

  • den raude hanen gjel
    det brenn;
    det er brann
    • brannvernet har plikt til å rykkje ut når den raude hanen gjel
  • ikkje ha eit raudt øre
    vere heilt blakk
  • på raude rappen
    med ein gong;
    på flygande flekken
  • raud dag
    dag som er markert med raud skrift i kalender;
    fridag
  • raud lykt
    1. lykt med raudt glas som blir tend (ved inngangen til ein sal) når billettane til ei framsyning eller ein konsert er utselde
    2. fullt hus (1)
      • stykket vart vist kveld etter kveld for raude lykter
  • raud strek
    1. raudfarga strek som markerer feil i ein tekst
      • få mange raude strekar
    2. grense mellom det som er akseptabelt og det som er uakseptabelt
      • foreldre må setje nokre raude strekar for barna
  • raud tråd
    berande idé, hovudtema
    • gå som ein raud tråd gjennom boka
  • raude gardar
    1. avdelingar av væpna kommunistar som har spela ei rolle under uro og revolusjonar i fleire europeiske land
    2. ungdomsgrupper som skulle gjennomføre kulturrevolusjonen i Kina 1966–68
  • raude hundar
    barnesjukdom med raudt utslett;
    Rubella
  • raude tal
    tal som syner underskot i rekneskapen for ein driftsperiode
  • raudt kort
    1. i idrett: kort som domar viser til utøvar som blir utvist frå tevling eller kamp
    2. motseiing, innvending
      • fleire av debattantane burde ha fått raudt kort
  • raudt lys
    1. stoppsignal (1)
      • få bot for å køyre på raudt lys
    2. det å seie eller få nei til noko;
      avslag (2)
      • regjering gav raudt lys for avgifta;
      • dei fekk raudt lys for prosjektet
  • verke som ein raud klut
    vere årsak til sinne
Сторінка статті

nei 1

іменник середній

Походження

av nei (2

Значення та вживання

nektande svar;
Приклад
  • seie tvert nei;
  • vi kan ikkje få meir enn eit nei

Фіксовані вирази

  • ikkje ta eit nei for eit nei
    ikkje godta eit avslag
Сторінка статті

lys 1, ljos 1

іменник середній

Походження

av dansk lys; norrønt ljós

Значення та вживання

  1. utstråling frå sola eller ei kunstig lyskjelde som gjer omgjevnadene synlege;
    tilstand da det er opplyst og klart;
    motsett mørker
    Приклад
    • lys og skugge;
    • vere ute i lyset
  2. i fysikk: straum av elektromagnetisk stråling som eit menneskeauge kan registrere
    Приклад
    • lyset går med ein fart på 300 000 km i sekundet
  3. Приклад
    • vi såg lyset frå fyret;
    • sitje i lyset frå bålet
  4. Приклад
    • levande lys
  5. Приклад
    • slå lys;
    • gjere lys
  6. forma masse av stearin, voks, talg eller liknande, med veike som brenn og gjev lys (1, 1) når han blir tend
    Приклад
    • støype lys;
    • setje lys i lysekrona
  7. elektrisk straum som gjev lys (1, 1) frå lyspære, lampe, lykt eller liknande
    Приклад
    • leggje inn lys;
    • slå av lyset;
    • skru på lyset;
    • tenne lyset
  8. i overført tyding: måte å sjå ting på;
    synsvinkel
    Приклад
    • sjå saka i eit nytt lys
  9. dyktig, evnerik person;
    jamfør skulelys

Фіксовані вирази

  • brenne eit blått lys for
    nærme seg slutten for
    • det brenn eit blått lys for skyssbåten
  • brenne lyset i begge endane
    drive seg for hardt
  • føre bak lyset
    narre, lure, villeie
  • grønt lys
    1. trafikklys som varslar klar bane
    2. klarsignal, løyve
      • få grønt lys for å setje i verk planen
  • gå opp eit lys for
    brått skjøne samanhengen
  • kaste lys over
    gjere forståeleg;
    opplyse (3)
    • dokumenta kastar lys over ei ukjend side av historia
  • kome fram i lyset
    bli oppdaga eller avslørt
    • overgrepa kom fram i lyset
  • rak/rett som eit lys
    svært rak
    • han sat rak som eit lys på benken;
    • rett som eit lys står ho framfor forsamlinga
  • raudt lys
    1. stoppsignal (1)
      • få bot for å køyre på raudt lys
    2. det å seie eller få nei til noko;
      avslag (2)
      • regjering gav raudt lys for avgifta;
      • dei fekk raudt lys for prosjektet
  • setje/stille lyset sitt under ei skjeppe
    la vere å vise kor flink eller dyktig ein er
  • sitje som eit tent lys
    vere svært lydhøyr
  • sjå dagens lys
    1. bli fødd
    2. bli til røyndom;
      bli skapt
      • jazzfestivalen såg dagens lys i 1964
  • sjå lyset
    brått forstå eller bli overtydd
Сторінка статті

korg

іменник жіночий

Походження

norrønt korf, gjennom lågtysk; frå latin corbis

Значення та вживання

  1. (fletta) behaldar av varierande storleik, ofte med handtak, til å lagre eller bere noko i
    Приклад
    • fylle korga med matvarer;
    • flette korger;
    • bere soppen i ei korg på armen;
    • kjøpe ei korg jordbær;
    • bæra kostar 40 kr korga
  2. blomsterstand der mange blomstrar sit tett saman på ei flat eller litt kuleforma plate

Фіксовані вирази

  • einaste hanen i korga
    einaste mannen blant fleire kvinner
  • få korga
    få avslag på frieri
  • gje nokon korga
    gje nokon avslag på frieri;
    slå opp med nokon
Сторінка статті

blank

прикметник

Походження

frå lågtysk ‘skinande kvit’; samanheng med blakk

Значення та вживання

  1. om luft, himmel og liknande: lys, klar
    Приклад
    • blank himmel;
    • midt på blanke dagen
  2. glatt, skinande
    Приклад
    • ein blank buksebak;
    • ein blank spegel;
    • bli blank i auga av glede
  3. om væske: ublanda, klar
    Приклад
    • ein blank drope
  4. som ikkje er til å misforstå;
    tydeleg
    Приклад
    • blank løgn;
    • få blankt avslag
    • brukt som adverb
      • nekte blankt
    • saman med tal: utan desimal
      • 100-meteren gjekk på 10 blank
  5. om papir: som det ikkje er skrive eller prenta på
    Приклад
    • to røystesetlar var blanke;
    • legg inn ei blank linje
  6. utan kunnskapar
    Приклад
    • vere heilt blank i eit fag

Фіксовані вирази

  • blanke ark
    1. ark utan påskrift, teikningar eller anna
      • ei notatblokk med blanke ark
    2. i overført tyding: nye moglegheiter
      • begynne, starte med blanke ark
  • blanke våpen
    1. stikk- og hoggvåpen til å bruke i nærstrid
    2. ærlege, heiderlege middel
      • kjempe med blanke våpen i media
  • gje blanke i
    ikkje bry seg
  • levere blankt
    levere ei oppgåve utan å ha svart på ho
  • stemme blankt
    levere stemmesetel utan å ha merkt av for ein av valmoglegheitene
  • trekkje blankt
    1. dra sabelen, sverdet e l or slira
    2. vise fiendtleg innstilling;
      gå til åtak verbalt
Сторінка статті

få korga

Значення та вживання

få avslag på frieri;
Sjå: korg
Сторінка статті

ikkje ta eit nei for eit nei

Значення та вживання

ikkje godta eit avslag;
Sjå: nei
Сторінка статті