Розширений пошук

24 результатів

Словник букмола 24 oppslagsord

måne

іменник чоловічий

Походження

norrønt máni

Значення та вживання

  1. himmellegeme som går i bane omkring en planet;
    Приклад
    • jorda har én måne, mens Jupiter har tretten
  2. måne (1) som går omkring jorda, og som er mer eller mindre synlig på himmelen
    Приклад
    • månen har en middelavstand på 384 402 km fra jorda;
    • månen er i ne;
    • voksende måne
  3. noe som minner om månen, særlig skallet flekk på hodet
    Приклад
    • begynnende måne;
    • han har begynt å få måne

Фіксовані вирази

  • mannen i månen
    menneskelignende figur som en synes en kan se på måneoverflaten
  • se ut som en har falt ned fra månen
    se svært forundret ut
  • tegn i sol og måne
    tegn som tyder på at noe kommer til å hende

sol 1

іменник жіночий або чоловічий

Походження

norrønt sól; beslektet med latin sol

Значення та вживання

  1. lys- og energigivende stjerne som jorda og de andre planetene i solsystemet vårt kretser om, og som er forutsetningen for alt liv på jorda
    Приклад
    • jorda går i bane rundt sola
  2. i bestemt form entall: sola (1 slik den oppleves fra jorda, med fast regelmessig gang over himmelhvelvingen
    Приклад
    • sola står opp i øst og går ned i vest;
    • sola stod høyt på himmelen;
    • sola gikk ned bak fjellet;
    • vi så ikke sola i hele ferien
  3. sentral stjerne i et solsystem, som planeter og andre himmellegemer kretser om
    Приклад
    • Melkeveiens myriader av soler
  4. stråling fra sola (1;
    Приклад
    • det er sol i dag;
    • ligge rett ut i sola;
    • sola i øynene;
    • han tåler ikke sol
  5. lysende punkt
    Приклад
    • få en smell så en ser både sol og måne
  6. svært vakker eller god person;
    noe eller noen som gir lykke
    Приклад
    • hun er en sol

Фіксовані вирази

  • blid som en sol
    strålende blid
  • en plass i sola
    gunstige ytre forhold;
    framtredende plass
  • etter regn kommer sol
    etter sorg kommer glede
  • forsvinne som dugg for sola
    bli borte raskt og sporløst
  • ikke la sola gå ned over sin vrede
    være snar til å glemme og tilgi
  • intet nytt under solen
    ikke noe nytt;
    ingen forandring
  • med sola
    medsols
    • snu seg med sola
  • mot sola
  • når man snakker om sola, så skinner den
    sagt når en nylig omtalt person eller ting dukker opp
  • skifte sol og vind
    ta rettferdige hensyn til begge sider
  • ta sol
    sole seg i et solarium (1)

mannen i månen

Значення та вживання

menneskelignende figur som en synes en kan se på måneoverflaten;
Se: måne

se ut som en har falt ned fra månen

Значення та вживання

se svært forundret ut;
Se: måne

fallende måne

Значення та вживання

måne i ne;
Se: falle

selen

іменник середній

Походження

nydanning av gresk selene ‘måne’

Значення та вживання

grålig, ikke-metallisk grunnstoff (1) med atomnummer 34;
kjemisk symbol Se

vokse 2

дієслово

Походження

norrønt vaxa

Значення та вживання

  1. tilta i størrelse, omfang;
    utvikle seg
    Приклад
    • jenta har vokst 10 cm på ett år;
    • lammene vokser og trives;
    • kjøpe klær til å vokse i;
    • arbeidet vokste ham over hodet;
    • vokse seg sterk, frisk;
    • vokse av seg sykdommen, unotene;
    • barna vokste fra klærne sine;
    • det vokste fram et nytt skudd;
    • vokse opp i et godt hjem;
    • grenene har vokst sammen;
    • neglen vokser ut igjen
    • som adjektiv i presens partisipp:
      • voksende måne
  2. øke i mengde, tall, styrke
    Приклад
    • elva vokser;
    • medlemstallet vokser
    • som adjektiv i presens partisipp:
      • voksende harme, motvilje, uro
  3. gro;
    finnes på et sted
    Приклад
    • gulrota vokser best i sandjord;
    • eika vokser ikke nordafjells;
    • gode pedagoger vokser ikke på trær

Фіксовані вирази

  • ikke vokse på trær
    være sjelden, være langt imellom
  • vokse fra hverandre
    utvikle seg i hver sin retning
  • vokse fra seg
    ikke bli høyere eller større;
    ikke vokse lenger
  • vokse med oppgaven
    bli dyktigere etterhvert som oppgavene blir vanskeligere
    • studentene vokste med oppgavene
  • vokse til
    • om person: bli eldre;
      bli større
      • ungene vokser til
    • bli dekket med vegetasjon;
      gro igjen/til

tegn

іменник середній

Походження

norrønt teikn eller tákn

Значення та вживання

  1. merke brukt til identifisering
    Приклад
    • gjøre korsets tegn;
    • ikke vise tegn til anger;
    • det er ikke tegn til at det blir kuldegrader;
    • dette er et tegn på at vi gjør noe riktig
  2. symbol for et betydningsinnhold, særlig om del av alfabet eller skriftsystem
  3. Приклад
    • tegn i tiden;
    • visse tegn tyder på rekordavling;
    • vise tegn til bedring;
    • dette er et godt tegn

Фіксовані вирази

  • tegn i sol og måne
    tegn som tyder på at noe kommer til å hende

østafor, austafor, østenfor

прийменник

Значення та вживання

  1. på østsiden av
  2. brukt som adverb: på et sted lenger øst
    Приклад
    • Dovrefjell og fjellstrøkene østafor

Фіксовані вирази

  • østafor sol og vestafor måne
    på et fjernt, mystisk sted

måned

іменник чоловічий

Походження

norrønt mánaðr; av måne , opprinnelig ‘tiden fra nymåne til nymåne’

Значення та вживання

  1. i astronomi: tid som månen bruker på en runde rundt jorda (fra nymåne til nymåne)
  2. hver av de tolv delene av et år, tidsrom på ca. 30 dager;
    forkortet md.
    Приклад
    • april måned;
    • midt i måneden;
    • måneden ut;
    • i neste måned;
    • bli oppsagt med tre måneders varsel;
    • husleien er 12 000 kr måneden;
    • få lønn hver måned;
    • hun er gravid i sjette måned
  3. brukt i datering;
    forkortet d.m.
    Приклад
    • den 23. denne måned

Фіксовані вирази

  • hvit måned
    måned uten alkoholbruk