Перейти до основного вмісту
Доступність
ordbøkene.no, Cловник букмола та Словник нюношка

Розширений пошук

Простий пошук
Про розширений пошук
1398 результатів

Словник букмола 709 oppslagsord

nye

дієслово

Фіксовані вирази

  • nye opp
    pusse opp, gi en ansiktsløftning, fornye
Сторінка статті

ny 2

прикметник

Походження

norrønt nýr

Значення та вживання

  1. som er laget eller kommet til for kort tid siden;
    som bare har vært i bruk en kort tid;
    motsatt gammel
    Приклад
    • bilen er flunkende ny;
    • disse buksene er helt nye;
    • de har bygget seg nytt hus;
    • være ny i tjenesten;
    • godt nytt år!
    • utstyret er av nyere dato;
    • vise fram sin nyeste oppfinnelse
  2. hittil ukjent
    Приклад
    • botanikerne har funnet flere nye arter
  3. som skiller seg fra det som kommer før
    Приклад
    • et nytt og bedre liv;
    • saken tok en ny vending
  4. som kommer etter eller i stedet for noe av samme art
    Приклад
    • en ny regjering;
    • begynne på ny linje
  5. som kommer igjen i en annen form, for eksempel omarbeidet, forbedret, økt eller lignende;
    fornyet
    Приклад
    • nye krefter;
    • han regnes for en ny Ibsen

Фіксовані вирази

  • den nye verden
    de delene av verden som ikke var kjent for europeerne før de store oppdagelsene på 1500-tallet, oftest brukt om Amerika
  • fra nytt av
    fra begynnelsen av
  • nyere tid
    1. historisk periode fra cirka 1500 til 1800;
      tidlig moderne tid
    2. de siste årtiene eller århundrene
      • dette er den mest populære filmen i nyere tid;
      • kaffe kom først til Norge i nyere tid
  • på ny
    om igjen
    • kommunestyret skulle vurdere saken på ny
Сторінка статті

komme/måtte/være på tiggerstien

Значення та вживання

begynne å tigge;
bli ruinert;
Приклад
  • hun kom tidlig på tiggerstien;
  • familien måtte på tiggerstien igjen;
  • bedriften var på tiggerstien for å få nye midler
Сторінка статті

brask

іменник середній

Походження

av lavtysk brasch ‘knaking, ståk’

Фіксовані вирази

  • med brask og bram
    voldsomt og støyende;
    med stor festivitas
    • lansere den nye boka med brask og bram;
    • feire jubileet med brask og bram
Сторінка статті

utviklingsområde

іменник середній

Значення та вживання

avgrenset område eller saksfelt der det er behov for eller mulighet for teknisk, økonomisk eller sosial forbedring eller endring
Приклад
  • finne nye utviklingsområder i skolen
Сторінка статті

utvikle

дієслово

Походження

etter tysk auswickeln og entwickeln; etter fransk développer og latin evolvere

Значення та вживання

  1. la oppstå;
    Приклад
    • utvikle nye produkter;
    • filosofene utvikler ulike teorier;
    • utvikle et system;
    • utvikle ny teknologi
  2. gradvis omdanne;
    endre, modne
    Приклад
    • utvikle muskler gjennom trening;
    • utvikle evnen til kritisk tenkning
    • brukt som adjektiv:
      • et tidlig utviklet barn;
      • et utviklende og stimulerende miljø;
      • ha en høyt utviklet sans for estetikk
  3. legge fram;
    forklare, redegjøre for
    Приклад
    • filmens historie utvikles i et møysommelig tempo;
    • historikeren utvikler revolusjonens årsaker gjennom tre svære bind
  4. bli rammet av sykdom eller annen kroppslig tilstand
    Приклад
    • utvikle kreft;
    • utvikle symptomer på depresjon;
    • utvikle en allergi

Фіксовані вирази

  • utvikle seg
    endre seg eller oppstå gradvis
    • krisen kan utvikle seg til krig;
    • samtalen utviklet seg i gal retning;
    • det utviklet seg sopp i kjelleren;
    • barnet utvikler seg raskt
Сторінка статті

dans

іменник чоловічий

Походження

norrønt dans, fra gammelfransk; jamfør danse

Значення та вживання

  1. rytmiske bevegelser, trinn (1, 1), oftest til musikk;
    dansing
    Приклад
    • svinge seg i dansen;
    • spille opp til dans;
    • trø dansen;
    • bli dratt med på dansen;
    • danse en munter dans
  2. tilstelning med dans (1);
    Приклад
    • gå på dans;
    • dans på lokalet
  3. musikkstykke til å danse etter;
    en viss type dans (1)
    Приклад
    • lære en ny dans;
    • bulgarske danser;
    • komponere danser
  4. Приклад
    • studere dans;
    • konkurrere i dans;
    • undervise dans
  5. urolig bevegelse som minner om dans (1)
    Приклад
    • en svale i vill dans;
    • nordlys i jevn dans

Фіксовані вирази

  • by opp til dans
    1. be noen om å danse (1) med en
      • by sin utkårede opp til dans;
      • han ble bydd opp til dans
    2. arrangere, tilrettelegge for dansemoro
      • samfunnshuset byr opp til dans med levende musikk;
      • orkesteret bød opp til dans med fengende låter
    3. i overført betydning: ta initiativ (1);
      utfordre noen
      • laget bød opp til dans i andre omgang;
      • opposisjonen byr regjeringen opp til dans
  • dans på roser
    enkel eller sorgløs sak
    • livet er ingen dans på roser;
    • denne yrkesveien er ingen dans på roser;
    • rent økonomisk er det ingen dans på roser
  • dansen rundt gullkalven
    strevet etter materiell rikdom, dyrking av mammon
    • bli advart mot dansen rundt gullkalven;
    • situasjonen arter seg som dansen rundt gullkalven
  • en annen dans
    (bli) en annen, strengere ordning;
    en motsatt situasjon;
    andre boller
    • fra nå av blir det en annen dans her i heimen;
    • det nye lovverket gjør at det har blitt en litt annen dans
  • ute av dansen
    ikke lenger være blant de aktive, ledende;
    ute av konkurransen
    • utøveren er ute av dansen i konkurransen;
    • selskapet har begjært konkurs og er nå ute av dansen;
    • deltakeren røk ut og er dermed ute av dansen
Сторінка статті

science fiction

іменник чоловічий

Вимова

saiˊens fikˊsjen

Походження

fra engelsk ‘vitenskapsdiktning’, sisteleddet samme opprinnelse som fiksjon

Значення та вживання

  1. samlebetegnelse på litteratur og film som skildrer en visjon av framtiden, ofte knyttet til ny eller spekulativ teknologi;
  2. (urealistisk) framtidsvisjon;
    Приклад
    • å dyrke fram nye organ er foreløpig bare science fiction
Сторінка статті

dataverktøy

іменник середній

Значення та вживання

fellesbetegnelse på datamaskinell maskinvare (2) og programvare
Приклад
  • bedriften tar i bruk nye dataverktøy;
  • få utviklet et skreddersydd dataverktøy;
  • sørge for innkjøp av avansert dataverktøy
Сторінка статті

byrom

іменник середній

Значення та вживання

offentlig plass i byen
Приклад
  • skape nye, attraktive byrom;
  • stille ut kunst i byrommet;
  • partiet sier nei til reklame i byrommet
Сторінка статті

Словник нюношка 689 oppslagsord

nye

nya

дієслово

Фіксовані вирази

  • nye opp att
    setje i ny eller betre stand, oppattnye, fornye
Сторінка статті

ny 2

прикметник

Походження

norrønt nýr

Значення та вживання

  1. som er laga eller komen til for kort tid sidan;
    som berre har vore i bruk ei kort tid;
    motsett gammal
    Приклад
    • sykkelen er god som ny;
    • ta på seg nye sko;
    • dei har bygd nytt hus;
    • ho er ny i tenesta;
    • godt nytt år!
  2. ukjend til no
    Приклад
    • astronomane oppdaga ei ny stjerne;
    • ho er eit nytt ansikt i politikken
  3. som skil seg ut frå det som har vore før
    Приклад
    • ta ei ny vending;
    • eit nytt og betre liv
  4. som kjem etter eller i staden for noko av same slaget
    Приклад
    • ei ny regjering;
    • byrje å skrive på ny linje
  5. som kjem att i ei anna form, til dømes omarbeidd, forbetra, auka eller liknande;
    fornya
    Приклад
    • ho starta att med nye krefter;
    • bli rekna som ein ny Ibsen;
    • boka kom i ny utgåve

Фіксовані вирази

  • den nye verda
    dei delane av verda som ikkje var kjende for europearane før dei store oppdagingane på 1500-talet, oftast brukt om Amerika
  • frå nytt av
    frå byrjinga av
  • nyare tid
    1. historisk periode frå cirka 1500 til 1800;
      tidleg moderne tid
    2. dei siste tiåra eller hundreåra
      • dette året hadde den høgaste gjennomsnittstemperaturen i nyare tid;
      • den beste filmen frå nyare tid
  • på ny
    om igjen
    • oppdag heimbyen din på ny!
    • ho las boka på nytt
  • på nytt lag
    på ny
    • slåstkjempene rauk i hop på nytt lag
Сторінка статті

stand 1

іменник чоловічий

Походження

av eldre stande, jamfør stå (3

Значення та вживання

  1. orden, skipnad
    Приклад
    • huset var i god stand;
    • bilen er i køyrande stand
  2. sosial rang, status (1)
    Приклад
    • i hennar stand og stilling;
    • gifte seg under sin stand
  3. i jakt: det at ein jakthund står stille for å vise jegaren kvar viltet er
    Приклад
    • fuglehunden fekk stand
  4. etterledd som karakteriserer kvar eller korleis noko står eller er;
  5. etterledd som karakteriserer sivilstand;

Фіксовані вирази

  • få/stelle/lage i stand
    lage til, organisere;
    ordne
    • vi stelte i stand til fest;
    • ho fekk i stand eit stort selskap;
    • ho laga i stand ei utstilling
  • gjere seg i stand
    gjere seg klar;
    førebu (1) seg
    • eg dusja og gjorde meg i stand til festen;
    • skulen gjorde seg i stand til å ta imot dei nye elevane
  • halde stand
    stå fast;
    ikkje gje etter eller svikte
    • soldatane heldt stand under åtaket;
    • kulda held stand ut veka
  • kome i stand
    bli skipa eller arrangert
    • avtalen kom i stand etter lange forhandlingar
  • setje/gjere i stand
    få i orden;
    ordne, reparere
    • dei sette i stand huset;
    • han gjorde i stand romma
  • vere i stand til
    ha krefter eller makt til;
    orke, makte;
    greie
    • dei må vere i stand til å gjere arbeidet sjølve;
    • han er ikkje i stand til å kome på jobb i dag
  • vere ute av stand til
    ikkje ha krefter eller makt til;
    ikkje makte, ikkje orke
    • ho er ute av stand til å forsørgje seg sjølv
Сторінка статті

utvikling

іменник жіночий

Значення та вживання

  1. gradvis forandring;
    Приклад
    • følgje med i utviklinga;
    • studere utviklinga av dyreartene;
    • orientere om den vidare utviklinga av saka;
    • økonomisk utvikling;
    • skrive om den historiske utviklinga til jazzmusikken
  2. gradvis vokster (1), mogning eller oppøving;
    Приклад
    • unge menneske i sterk utvikling;
    • den språklege utviklinga til barnet;
    • syte for personleg utvikling
  3. det å arbeide fram noko;
    Приклад
    • ein ny teknologi er under utvikling;
    • utvikling av nye løysingar;
    • utvikling av ny industri
Сторінка статті

utvikle

utvikla

дієслово

Походження

etter tysk auswickeln og entwickeln, som er etter fransk développer og latin evolvere

Значення та вживання

  1. få fram;
    Приклад
    • energi utviklar varme;
    • utvikle nye produkt;
    • utvikle ny teknologi;
    • utvikle ein ny idé;
    • ho har utvikla ein revolusjonerande teori
  2. endre gradvis og sakte;
    lage om, la vekse, mogne
    Приклад
    • utvikle kroppen med trening;
    • utvikle evna til tenking;
    • pattedyra har utvikla seg frå lågare former;
    • barnet utviklar seg fort;
    • han har utvikla seg som hoppar;
    • krisa kan utvikle seg til krig;
    • utvikle seg i galen retning
    • brukt som adjektiv:
      • opphaldet verkar utviklande på deltakarane;
      • vere seint utvikla;
      • ha mangelfullt utvikla sjelsevner;
      • ein høgt utvikla teknikk
  3. leggje fram;
    greie ut om
    Приклад
    • historia i filmen blir gradvis utvikla;
    • i boka utviklar han argumentet sitt
  4. bli råka av sjukdom eller annan kroppsleg tilstand
    Приклад
    • utvikle kreft i lungene;
    • utvikle symptom på psykisk liding;
    • utvikle ein allergi

Фіксовані вирази

  • utvikle seg
    endre seg eller oppstå gradvis
    • det utvikla seg sopp i kjellaren;
    • pattedyra har utvikla seg frå lågare former;
    • barnet utviklar seg fort;
    • utvikle seg i galen retning
Сторінка статті

vern

іменник середній

Походження

norrønt vernd, vǫrn; samanheng med verje (2

Значення та вживання

  1. det å verne;
    noko som tryggjer eller gjev ly mot eitkvart
    Приклад
    • eit vern mot ytre fiendar;
    • skogen gjev vern mot fjellvinden;
    • bruke fordommane til vern mot nye tankar
  2. brukt som etterledd i samansetningar: samskipnad eller lag (6) som vernar
Сторінка статті

setje/stikke spaden i jorda

Значення та вживання

byrje med bygginga av noko;
Sjå: spade
Приклад
  • om kort tid blir spaden sett i jorda for bygginga av det nye hotellet;
  • eigedomsutviklaren var klar til å stikke spaden i jorda
Сторінка статті

spade 1

іменник чоловічий

Походження

norrønt (jarn)spaði; frå lågtysk

Значення та вживання

  1. reiskap til å grave eller moke med, samansett av eit blad (2) og eit skaft (1)
    Приклад
    • grave ei grøft med hakke og spade
  2. mengd som går på ein spade (1, 1)
    Приклад
    • ein spade sand
  3. reiskap med blad (2) og skaft (1) som liknar ein spade (1, 1)

Фіксовані вирази

  • kalle ein spade for ein spade
    nemne noko med rette namnet
  • setje/stikke spaden i jorda
    byrje med bygginga av noko
    • om kort tid blir spaden sett i jorda for bygginga av det nye hotellet;
    • eigedomsutviklaren var klar til å stikke spaden i jorda
Сторінка статті

beriking

іменник жіночий

Значення та вживання

  1. det å blande i visse næringsstoff i matvarer slik at dei blir meir næringsrike
    Приклад
    • beriking av barnemat
  2. det å gjere noko eller nokon rikare, betre eller meir mangfaldig
    Приклад
    • dei nye medlemene har vore ei stor beriking for organisasjonen;
    • den nye hallen er ei beriking av idrettstilbodet i kommunen
Сторінка статті

bonusfamilie

іменник чоловічий

Походження

av bonus-

Значення та вживання

samnemning på personar ein i utgangspunktet ikkje er i familie med, men har ein familiær relasjon til
Приклад
  • i ferien skal eg på tur med familien og bonusfamilien;
  • etter at mor og far fekk seg nye kjærastar, har ungane fått ein stor bonusfamilie på begge sider
Сторінка статті