Skip to main content
Accessibility
ordbøkene.no, Bokmålsordboka and Nynorskordboka

Advanced search

Simple search
About advanced search
228 results

Nynorsk dictionary 228 entries

sjølv 2

determiner

Etymology

norrønt sjalfr

Senses and Example Sentences

  1. står til eit pronomen for å merkje ut at det er nett den eller det som det er tale om: personleg
    Example
    • ho sa det sjølv;
    • sjølve stod dei berre og såg på;
    • der kan du sjå sjølv;
    • eg tvilte ofte på meg sjølv;
    • dei spurde seg sjølve om dei var på rett veg
  2. står til eit substantiv for å merkje ut at det er nett den eller det som det er tale om: den verkelege eller eigenlege;
    den rette
    Example
    • sjølve garden er bra, men husa er dårlege;
    • sjølve sentrum er ikkje så stort;
    • skjere seg inn på sjølve beinet
  3. på eiga hand;
    utan hjelp eller påverknad utanfrå
    Example
    • ho har gjort alt arbeidet sjølv;
    • dei vil byggje huset sjølve
  4. i eigen person
    Example
    • er han sjølv heime?
    • kongen sjølv var til stades;
    • eg trur det var sjølve fanden;
    • han var tolmodet sjølv
  5. brukt som adverb: til og med, jamvel
    Example
    • sjølv ho vart redd;
    • alle, sjølv barna, var med;
    • sjølv for deg blir dette for mykje

Set phrases

  • av seg sjølv
    av eiga kraft;
    utan hjelp;
    utan vanskar
    • idéen kom til henne av seg sjølv;
    • ryddinga går ikkje av seg sjølv
  • for seg sjølv
    aleine
    • han bur for seg sjølv;
    • ho går mykje for seg sjølv i friminutta
  • gå i seg sjølv
    granske seg sjølv, til dømes for å erkjenne skuld
    • vi må gå i oss sjølve og ikkje berre skulde på andre
  • i seg sjølv
    uavhengig av alt utanforståande;
    utan påverknad frå noko anna;
    utan at ein tek omsyn til noko anna
    • det er ikkje eit stort problem i seg sjølv
  • kome til seg sjølv
    få att medvitet;
    bli normal att
    • eg kom først til meg sjølv på sjukehuset
  • seie seg sjølv
    vere sjølvsagt;
    vere innlysande
    • det sa seg sjølv at det ville gå gale
  • sjølv takk
    takk, det same;
    takk til deg òg
    • takk for laget! – Sjølv takk!
  • vere noko for seg sjølv
    vere ulik alle andre;
    merkje seg ut
    • den byen er noko for seg sjølv
  • vere seg sjølv
    oppføre seg slik ein til vanleg gjer
    • her kan eg slappe av og vere meg sjølv
  • vere seg sjølv nok
    ikkje bry seg om nokon annan
Article page

selfmade

adjective

Pronunciation

selˊfmeid

Etymology

frå engelsk, opphavleg ‘sjølvgjord’

Senses and Example Sentences

som har oppnådd suksess utan hjelp frå andre
Example
  • ho er ein selfmade millionær

Set phrases

  • selfmade man
    person som har arbeidd seg opp på eiga hand
Article page

rechts

adjective

Pronunciation

rekjts

Etymology

frå tysk

Senses and Example Sentences

  1. høgre, høgrehands;
    motsett links (1)
    Example
    • ei skrue med rechts gjenge
  2. brukt som adverb: mot høgre eller med høgre hand
    Example
    • gå rechts

Set phrases

  • skyte rechts
    støtte våpen mot høgre skulder og fyre av med høgre hand
Article page

links

adjective

Etymology

frå tysk

Senses and Example Sentences

  1. venstre, venstrehands;
    motsett rechts (1)
    Example
    • ein skrue med links gjenge
  2. brukt som adverb: mot venstre eller med venstre hand
    Example
    • mutteren går links;
    • ho boksar links

Set phrases

  • skyte links
    støtte våpen mot venstre skulder og fyre av med venstre hand;
    jamfør linksskyttar
    • han skyt links
Article page

veslefinger

noun masculine

Senses and Example Sentences

den ytste, minste fingeren på ei hand
Example
  • høgre veslefinger;
  • veslefingeren er ved sida av ringfingeren

Set phrases

  • gje nokon veslefingeren
    gje litt etter, slik at det fører til eit ynske om meir;
    jamfør gjev ein fanden veslefingeren, tek han snart heile handa
    • i denne saka er det viktig at partiet ikkje gjev veslefingeren
  • gjev ein fanden veslefingeren, tek han snart heile handa
    gjev ein litt etter i ei sak, kan motstandaren sjå det som eit høve til å be om meir
  • tvinne/snurre/sno nokon rundt veslefingeren
    få nokon til å gjere kva det skal vere;
    herse med nokon
    • den nye eleven tvinna resten av klassa rundt veslefingeren;
    • han snurrar meg rundt veslefingeren;
    • han har alltid snodd foreldra rundt veslefingeren
Article page

verk 2

noun neuter

Etymology

norrønt verk, samanheng med virke; vyrke (1 og yrke (2

Senses and Example Sentences

  1. (det å gjennomføre eit) arbeid;
    handling, gjerning
    Example
    • leggje siste hand på verket
  2. resultat eller produkt av innsats eller (natur)kraft
    Example
    • dette var éin manns verk;
    • samla verk av Uppdal;
    • grottene er naturens eige verk
  3. anlegg som leverer noko, til dømes vatn eller elektrisk kraft;
    industrianlegg
    Example
    • Løkken Verk;
    • han arbeidde på verket heile sitt yrkesaktive liv
  4. mekanisme som driv noko;
    Example
    • verket driv visarane
  5. (offentleg) institusjon eller organisasjon som utfører tekniske eller praktiske samfunnsoppgåver;
  7. vare som er laga av naturprodukt;
    jamfør pelsverk
  8. heilskap sett saman av delar

Set phrases

  • gå til verks
    • gå i gang
      • dei gjekk til verks med dugnad
    • gå fram på den nemnde måten
      • dei gjekk grundig til verks;
      • gå systematisk til verks;
      • vi må gå hardare til verks
  • krona på verket
    det som fullendar eit arbeid eller gjeremål
    • setje krona på verket med å vinne cupfinalen
  • setje i verk
    få i gang;
    realisere
    • setje i verk eit tiltak
  • skri til verket
    ta til med noko;
    byrje
    • dei skreid til verket med sag, kniv og navar
Article page

venstre 3

adjective

Etymology

norrønt vinstri; samanheng med ven (1

Senses and Example Sentences

  1. som ligg på den sida, i den leia som hjartet normalt er;
    Example
    • venstre handa;
    • andre gata til venstre;
    • gå til venstre;
    • på venstre sida av vegen;
    • ha vondt i venstre sida;
    • huset ligg på venstre handa
  2. som ligg i venstre halvdel av eit område eller eit synsfelt
    Example
    • køyre på ventre side av vegen;
    • huset til venstre;
    • venstre back
  3. i politikk: radikal (2, 1)
    Example
    • venstre fløy av partiet
  4. brukt som substantiv: slag med venstre hand
    Example
    • få seg ein rett venstre på haka

Set phrases

  • ekteskap til venstre hand
    ekteskap mellom ein fyrste og ei kvinne av lågare rang der kvinna (og barna) ikkje får arverett;
    morganatisk ekteskap
  • gjere venstre om
    i politikk: vende seg mot venstre
Article page

vandre

vandra

verb

Etymology

frå lågtysk; samanheng med vinde (2

Senses and Example Sentences

  1. gå (roleg)
    Example
    • vandre hand i hand
    • i presens partisipp:
      • sjå ut som eit vandrande juletre – vere fælt utspjåka
  2. gå, fare frå stad til stad;
    Example
    • laksen vandrar;
    • vandre frå stad til stad;
    • vere ferdig til å vandre – budd til å døy
      • ein vandrande fant
  3. stadig flytte på seg
    Example
    • birøktaren vandrar med kubane etter honningtrekket
    • i fotball:
      • vandrande spiss

Set phrases

  • vandrande nyre
    nyre som har forskyvd seg;
    vandrenyre
  • vandrande ugras
    fleirårig ugras som formeirar og spreier seg både med utløparar frå rota og med frø eller sporar;
    rotugras
  • vandre ut
    flytte til eit anna land;
    utvandre;
    emigrere
Article page

styre 2

styra

verb

Etymology

norrønt stýra, i tyding 5 innverknad frå I styr

Senses and Example Sentences

  1. Example
    • styre eit skip;
    • styre stega sine;
    • styre samfunnsutviklinga;
    • styre til lands;
    • styre unna dei verste hola i vegen;
    • styre unna vanskane
    • perfektum partisipp:
      • elektronisk styrt bensininnsprøyting
  2. Example
    • styre rike og land;
    • styre huset for ein
    • leie (3
      • styre verksemda med fast hand
    • i grammatikk: ta attåt seg, krevje ei viss form av eit tilknytt ord
      • til styrer genitiv i norrønt
  3. ha under kontroll
    Example
    • styre sinnet sitt;
    • no må du prøve å styre deg
  4. halde ei viss lei;
    Example
    • båten styrte utover
  5. gjere bråk, vere uroleg;
    Example
    • styre og ståke

Set phrases

  • styre med
    ordne eller stelle med
Article page

skei

noun feminine

Etymology

norrønt skeið

Senses and Example Sentences

  1. reiskap med skaft og utvida, holt endestykke, brukt til å ete meir eller mindre flytande mat med eller til å røre, ause eller strø med
    Example
    • leggje fram kniv, skei og gaffel;
    • få ei skei med tran
  2. innhald i ei skei (1)
    Example
    • ei skei sukker
  4. sluk (1 forma som eit skeiblad

Set phrases

  • ta skeia i ei anna hand
    endre seg heilt, ta seg saman
Article page