Skip to main content
Accessibility
ordbøkene.no, Bokmålsordboka and Nynorskordboka

Advanced search

Simple search
About advanced search
229 results

Nynorsk dictionary 229 entries

styre 2

styra

verb

Etymology

norrønt stýra, i tyding 5 innverknad frå I styr

Senses and Example Sentences

  1. Example
    • styre eit skip;
    • styre stega sine;
    • styre samfunnsutviklinga;
    • styre til lands;
    • styre unna dei verste hola i vegen;
    • styre unna vanskane
    • perfektum partisipp:
      • elektronisk styrt bensininnsprøyting
  2. Example
    • styre rike og land;
    • styre huset for ein
    • leie (3
      • styre verksemda med fast hand
    • i grammatikk: ta attåt seg, krevje ei viss form av eit tilknytt ord
      • til styrer genitiv i norrønt
  3. ha under kontroll
    Example
    • styre sinnet sitt;
    • no må du prøve å styre deg
  4. halde ei viss lei;
    Example
    • båten styrte utover
  5. gjere bråk, vere uroleg;
    Example
    • styre og ståke

Set phrases

  • styre med
    ordne eller stelle med
Article page

skei

noun feminine

Etymology

norrønt skeið

Senses and Example Sentences

  1. reiskap med skaft og utvida, holt endestykke, brukt til å ete meir eller mindre flytande mat med eller til å røre, ause eller strø med
    Example
    • leggje fram kniv, skei og gaffel;
    • få ei skei med tran
  2. innhald i ei skei (1)
    Example
    • ei skei sukker
  4. sluk (1 forma som eit skeiblad

Set phrases

  • ta skeia i ei anna hand
    endre seg heilt, ta seg saman
Article page

rund

adjective

Etymology

frå lågtysk; av latin rotundus, av rota ‘hjul’

Senses and Example Sentences

  1. med form som ein sirkel, ellipse eller liknande
    Example
    • ei rund bordplate;
    • eit rundt hol;
    • barnet har store, runde auge
  2. med form som ei kule, ein sylinder eller liknande
    Example
    • rund som eit egg;
    • jorda er rund;
    • runde stokkar
  3. Example
    • han har runde armar
  4. Example
    • vere rund i ryggen
  5. om fisk: heil, med hovud, gjeller og innmat;
    ikkje sløgd
    Example
    • frysing av rund fisk
  6. blid og omgjengeleg;
    Example
    • ein rund type
  7. som ikkje støyter nokon;
    som unngår problem
    Example
    • runde og ufarlege samtalar
  8. Example
    • runde formuleringar;
    • runde talemåtar
  9. om tal eller sum: som kan delast med 10;
    avrunda
    Example
    • sende ein rund sum;
    • feire runde år
  10. Example
    • eit flygel med ein syngjande, rund klang
  11. om smak: fyldig (4)
    Example
    • vinen er rund i smaken

Set phrases

  • liggje rund
    liggje fullt påkledd
  • med rund hand
    rikeleg, raust
    • dele ut gåver med rund hand
  • rund i kantane
    tolerant og medgjerleg;
    romsleg (2)
  • rundt rekna
    om lag
Article page

reie 3

adjective

Etymology

frå lågtysk

Senses and Example Sentences

ferdig, parat, klar
Example
  • vere reie til noko

Set phrases

  • på reie hand
    parat, ferdig
    • ho har eit svar på reie hand
  • reie pengar
    kontantar
Article page

ratt 1

noun neuter

Etymology

av lågtysk rat ‘hjul’

Senses and Example Sentences

styrehjul på fartøy eller køyretøy
Example
  • føraren vrir på rattet

Set phrases

  • bak/ved rattet
    i førarsetet
    • sitje bak rattet;
    • setje seg bak rattet i ein traktor;
    • sovne ved rattet
  • ha ei hand på rattet
    vere med og bestemme
Article page

overhand

noun feminine

Etymology

etter lågtysk overhant, av hant ‘hand, makt’

Set phrases

  • få overhand
    få overmakta, bli rådande
    • vatnet fekk overhand
  • ta overhand
    bli for sterk, for utbreidd
    • flammane tok overhand;
    • iveren tok overhand
Article page

nåme

adverb

Etymology

av norrønt (í) námunda ‘i nærleiken’, samanheng med nær (1; etterleddet truleg av mund ‘hand’

Set phrases

  • nåme nær
    nær nok
    • det var nåme nær;
    • det var ikkje nåme nær så mykje som eg hadde trudd
Article page

neve 1

noun masculine

Etymology

norrønt hnefi

Senses and Example Sentences

  1. Example
    • knyte nevane i sinne;
    • ha nevar som ein tømmerhoggar;
    • han har alltid vore flink med nevane
  2. Example
    • ein neve salt

Set phrases

  • ein neve stor
    ganske liten
    • eg har vore glad i musikk frå eg var ein neve stor
  • på tørre nevane
    utan våpen
    • dei slost på tørre nevane
  • spytte i nevane
    gjere seg klar til eit krafttak;
    kome i gang
    • her er det berre å spytte i nevane og gå på
Article page

munn

noun masculine

Etymology

norrønt munnr, muðr

Senses and Example Sentences

  1. leppene og opninga mellom dei;
    Example
    • ha liten munn;
    • sove med open munn;
    • sleikje seg om munnen;
    • snakke med mat i munnen
  2. munn (1) som talereiskap
    Example
    • hald munn!
    • lese på munnen;
    • vere grov i munnen;
    • passe munnen sin;
    • alle snakka i munnen på kvarandre;
    • det ordet vil eg ikkje ta i munnen;
    • munnen står ikkje på henne
  3. person som ein livnærer
    Example
    • ha mange munnar å mette

Set phrases

  • bruke munn
    skjenne
    • dei er sinte og bruker munn
  • gå frå munn til munn
    bli fortald frå den eine til den andre
  • lage munnen etter matsekken
    ikkje forbruke meir enn ein har råd til;
    setje tæring etter næring
  • leggje orda i munnen på nokon
    påverke nokon til å svare slik ein ønskjer
  • lese på munnen
    skjøne tale ut frå rørslene på munnen hos den talande
  • leve frå hand til munn
    leve på ein måte så ein berre så vidt har nok til å klare seg
  • miste munn og mæle
    bli stum;
    ikkje få fram eit ord
  • slå seg sjølv på munnen
    motseie seg sjølv
  • snakke etter munnen
    jatte med
  • stoppe munnen på
    få til å teie
  • stor i munnen
    skrytande, brautande
    • ho har vore for stor i munnen på folkemøtet
  • ta bladet frå munnen
    snakke rett ut;
    seie klart frå
  • ta munnen for full
    love meir enn ein kan halde;
    ta for sterkt i
  • ta ordet ut av munnen på
    kome nokon i forkjøpet med å seie noko
Article page

morganatisk

adjective

Etymology

av mellomalderlatin (matrimonium ad) morganaticam ‘(ekteskap med) morgongåve (men ikkje del i eigedomen til mannen)'; av gammalhøgtysk morgan ‘morgon(gåve)'

Set phrases

  • morganatisk ekteskap
    ekteskap mellom ein mann av fyrsteleg ætt og ei kvinne av lågare rang der kona (og barna) ikkje får arverett;
    ekteskap til venstre hand
Article page