Skip to main content
Accessibility
ordbøkene.no, Bokmålsordboka and Nynorskordboka

Advanced search

Simple search
About advanced search
146 results

Nynorsk dictionary 146 entries

år 3

noun neuter

Etymology

norrønt ár

Senses and Example Sentences

  1. tidsrom som om lag svarer til krinsløpet til jorda rundt sola, tidsrom på 365 dagar (i skotår 366 dagar), rekna frå nyttår til nyttår;
    Example
    • året er inndelt i tolv månader;
    • i byrjinga av året;
    • vente til neste år;
    • i året 2024;
    • tene 700 000 i året;
    • modellen er ny av året;
    • produksjonen har synt ei auke dette året
  2. tidsrom på tolv månader (brukt som mål for tid og alder)
    Example
    • ho er 20 år gammal;
    • han vart verande der eit heilt år;
    • det er to år til ho skal gå av;
    • det er mange år sidan vi såg kvarandre;
    • eit par års tid;
    • gjennom åra;
    • i unge år;
    • ein blir eldre for kvart år som går
  3. år (3, 1) med omsyn til avling, verksemd eller visse naturfenomen
    Example
    • eit godt år for jordbruket
  4. tid innanfor eit tidsrom på tolv månader da ei viss verksemd er i gang;
    jamfør skuleår (1)

Set phrases

  • dra på åra
  • fylle år
    ha fødselsdag
  • førre året
    året som var;
    i fjor;
    forkorta f.å.
    • ein liten nedgang samanlikna med førre året
  • i år
    dette kalenderåret
    • han blir sju år i år
  • med åra
    etter som åra går;
    med alderen
    • bli klokere med åra;
    • ein blir ikkje yngre med åra
  • oppe i åra
    forholdsvis gammal
  • til års
    • oppe i årene;
      eldre, gammal
      • han er noko til års;
      • ein noko til års komen mann
    • til neste år
      • allereie til års kan de skje
  • år etter år
    i mange år;
    i årevis
  • år og dag
    lang tid
    • det er år og dag sidan eg såg han
  • år om anna
    eit og anna år
  • år ut og år inn
    i mange år
  • året rundt
    heile året
Article page

uvigd

adjective

Etymology

av vie

Senses and Example Sentences

Example
  • bli gravlagd i uvigd jord;
  • eit uvigd par
Article page

støvel

noun masculine

Etymology

mellomnorsk styfill, gjennom lågtysk; frå italiensk stivale

Senses and Example Sentences

  1. høgt fottøy (som minst når over okla)
    Example
    • eit par støvlar;
    • gå i støvlar og regnklede;
    • eitt-to, eitt-to, ein støvel og ein sko
  2. i faste uttrykk

Set phrases

  • slå ned i støvlane
    dengje kraftig;
    sigre fullstendig over
  • vere på støvlane/ein støvel
    vere lett rusa
Article page

stubb

noun masculine

Etymology

norrønt stubbr; av stuv

Senses and Example Sentences

  1. rest som står att av noko;
    stump
    Example
    • stubb og strå
  2. stutt stykke;
    bit
    Example
    • det er berre ein liten stubb å gå;
    • lese ein stubb
  3. stutt forteljing eller vise
    Example
    • fortelje eit par gode stubbar;
    • syngje ein stubb

Set phrases

Article page

sko 1

noun masculine

Etymology

norrønt skór, opphavleg ‘noko som dekkjer’

Senses and Example Sentences

  1. fottøy som ikkje rekk lenger enn til okla
    Example
    • eit par sko;
    • ta på seg skoa
  2. Example
    • setje sko på hesten
  3. reiskaps- eller maskindel som skal stø opp om noko, bremse eller hindre slit

Set phrases

  • fylle skoa etter nokon
    få same rolle eller funksjon som forgjengaren
  • gå skoa av seg
    dumme seg ut;
    misfare seg
  • kvar skoen trykkjer
    kvar vanskane ligg
    • leiinga må vite kvar skoen trykkjer;
    • innbyggjarane kjenner kvar skoen trykkjer;
    • dei legg ikkje skjul på kvar skoen trykkjer
  • over ein låg sko
    i fleng, uhemma
    • dei bedrog kvarandre over ein låg sko
  • springe skoa av seg
    forhaste eller skunde seg
Article page

om 2

preposition

Etymology

norrønt um

Senses and Example Sentences

  1. omkring, rundt
    Example
    • ha eit belte om livet;
    • ro om holmen;
    • sveipe om seg;
    • slå om seg;
    • båten kom om neset;
    • verne om noko
  2. over, gjennom, via
    Example
    • leggje vegen om Hamar
  3. ved sida av
    Example
    • side om side;
    • par om par
  4. med omsyn til, når det gjeld
    Example
    • snakke om noko;
    • bli samde om noko;
    • trongt om plassen
  5. som er med på eller tek del i
    Example
    • dei er mange om arbeidet
  6. brukt i tidsuttrykk
    Example
    • om dagen;
    • om sommaren;
    • før om åra;
    • her om dagen;
    • om ei veke;
    • han er ikkje lenge om det
  7. brukt som adverb: i ring, rundt
    Example
    • fare vidt om;
    • flakke om i landet;
    • bere om posten;
    • sjå seg om;
    • høyre seg om
  8. brukt som adverb: i ei anna lei;
    på ein ny måte
    Example
    • leggje om;
    • sy om ein kjole;
    • skape seg om;
    • venstre om;
    • vende om

Set phrases

  • halvt om halvt
    (etter tysk halb und halb) bortimot, så å seie
    • vere halvt om halvt trulova
  • om einannan
    hulter til bulter;
    om kvarandre
    • omgrepa vart brukte om einannan
  • om gongen
    så mykje eller så mange (av det som er nemnt) for kvar einskild gong
    • kome to og to om gongen;
    • vere vald for fire år om gongen
  • om kvarandre
    samanblanda;
    hulter til bulter;
    om einannan
    • bøkene står om kvarandre
  • om å gjere
    viktig
    • det er lite om å gjere
  • vere om seg
    vere frampå
    • det gjeld å vere om seg for å få fatt i godbitane
  • år om anna
    eit og anna år
  • året om
    året rundt, heile året
Article page

make 1

noun masculine

Etymology

norrønt maki, substantivert av eit adjektiv ‘som høver saman’; jamfør mak (2

Senses and Example Sentences

  1. den eine av eit par personar eller dyr;
    jamfør ektemake
    Example
    • finne seg ein make
  2. den eine av to ting som høyrer saman
    Example
    • desse skoa er ikkje makar;
    • eg må prøve å finne maken til knappen eg mista
  3. Example
    • hennar make finst ikkje;
    • det finst ikkje maken til jentunge

Set phrases

  • krake søkjer make
    to likesinna finn gjerne i hop
  • maken til ...
    brukt for å gje uttrykk for kjensler og meiningar
    • maken til arrogant haldning til miljøet!
  • sett/høyrt på maken!
    brukt for å uttrykkje undring
    • no har eg aldri høyrt på maken!
    • ho hadde ikkje sett på maken
Article page

lyse 4

lysa

verb

Etymology

norrønt lýsa; av lys (1 og lys (2

Senses and Example Sentences

  1. gje frå seg lys;
    skine, stråle
    Example
    • lampa lyser;
    • månen lyste;
    • det lyste frå vindauget;
    • auga hennar lyste av glede
  2. i overført tyding: bere heilt tydeleg preg av noko;
    vitne om
    Example
    • eit smil som lyser av vondskap;
    • det lyste dårleg samvit av henne
  3. spreie lys, gjere det lyst på ein stad
    Example
    • lyse med ei lykt
  4. kunngjere offentleg;
    Example
    • lyse nokon fredlaus;
    • han lyste til holmgang;
    • dei lyste eigedomen til auksjon
  5. uttrykkje ynske om noko for eit anna menneske
    Example
    • lyse velsigning over nokon;
    • lyse fred over nokon

Set phrases

  • banne så det lyser
    banne stygt
  • lyse etter
    avertere etter;
    søkje etter
    • lyse etter arbeidskraft;
    • dei lyste etter sjåførar
  • lyse for nokon
    om eldre forhold: kunngjere offentleg at eit par skal gifte seg;
    jamfør lysing (1, 2)
  • lyse i kull og kjønn
    om eldre forhold: rettsleg anerkjenne eit barn som sitt
  • lyse opp
    • spreie lys utover
      • lyskastaren lyste opp på stadionet
    • bli opphaldsvêr;
      lysne, klarne, lette
      • stormen stilna, og det lyste opp
    • sjå gladare eller ivrigare ut
      • andletet hans lyste opp
    • spreie glede eller interesse;
      kvikke opp
      • dei gode fagartiklane lyser opp i avisa
  • lyse ut
    kunngjere at det er ope for å søkje, stemme eller liknande
    • stillinga blir lyst ut neste veke;
    • lyse ut nyval;
    • regjeringa lyste ut nye blokker for oljeleiting
Article page

lekker

adjective

Etymology

frå lågtysk , av lecken ‘sleikje’

Senses and Example Sentences

  1. Example
    • eit lekkert måltid
  2. om ting: av god kvalitet;
    Example
    • eit lekkert baderom;
    • ein lekker, stroppelaus kjole med paljettar
  3. med flott og attraktiv utsjånad
    Example
    • ein lekker fyr;
    • ei lekker jente
  4. som er godt utført
    Example
    • ei lekker pasning;
    • han skårar mål med ei lekker heading
  5. Example
    • ein lekker hest;
    • ein lekker unge

Set phrases

  • gjere seg lekker
    • pynte seg
    • prøve å innynde seg eller gjere seg attraktiv
      • Bygde-Noreg gjer seg lekker for unge urbane par
Article page

jamsides

adjective

Senses and Example Sentences

  1. som er side om side
    Example
    • dei såg fara etter to jamsides ski-par
    • brukt som adverb
      • liggje jamsides
  2. brukt som preposisjon: side om side med;
    ved sida av;
    til liks med
    Example
    • jamsides han var mange andre på møtet

Set phrases

  • jamsides med
    ved sida av; til liks med, saman med
    • lokalt politi deltok jamsides med Havarikommisjonen
  • jamsides nedslag
    nedslag (2) etter skihopp med føtene side om side
Article page