Skip to main content
Accessibility
ordbøkene.no, Bokmålsordboka and Nynorskordboka

Advanced search

Simple search
About advanced search
28 results

Nynorsk dictionary 28 entries

partikkel

noun masculine

Etymology

av latin particula ‘liten del’, av pars ‘del’

Senses and Example Sentences

  1. smådel av eit stoff
    Example
    • radioaktive partiklar
  2. i språkvitskap: ubøyelege småord eller staving
    Example
    • 'opp' i 'ta opp spørsmålet' er ein partikkel
Article page

gryn

noun neuter

Etymology

norrønt grjón; samanheng med grjot og grus (1 , opphavleg ‘noko knust’

Senses and Example Sentences

  1. (grovknust eller pressa) korn utan skal
    Example
    • koke graut av gryn
  2. kornliknande partikkel
  3. liten bit;
    Example
    • kvart eit gryn;
    • ikkje eit gryn
  4. lite barn
    Example
    • dette vesle grynet
  5. pengar
    Example
    • ha mykje gryn;
    • bruke opp gryna
Article page

verb

noun neuter

Etymology

frå latin ‘ord’

Senses and Example Sentences

ord som kan bøyast i tid (tempus) og fungere som verbal (1, og som oftast nemner ei handling, ein tilstand eller ei tilstandsendring
Example
  • 'skrive', 'leve' og 'slokne' er verb;
  • transitive og intransitive verb

Set phrases

  • durativt verb
    verb som uttrykkjer at verbalhandlinga varer ved
    • ‘å halde’ er eit durativt verb
  • laust samansett verb
    verb der partikkel (2) og verb blir skrive kvar for seg, til dømes ‘føre opp’ til skilnad frå ‘oppføre’
  • linne verb
    i germanske språk: verb som lagar preteritum med bøyingsending;
    til skilnad frå sterke verb
    • 'hoppe' og 'spele' er linne verb
  • refleksivt verb
    verb der subjektet i setninga rettar handlinga mot seg sjølv, til dømes i uttrykka ‘ho gifte seg’, ‘dei skunda seg’, ‘vi samlar oss’, ‘du undrar deg’
  • resiprokt verb
    verb med ending ‘-st’ som skildrar ei handling som inkluderer to eller fleire
    • verba ‘møtast’ og ‘slåst’ er resiproke verb
  • sterke verb
    i germanske språk: verb som dannar preteritum utan bøyingsending, ofte med vokalendring i rotstavinga;
    til skilnad frå linne verb
    • 'grine' og 'bite' er døme på sterke verb
  • usjølvstendig verb
    verb som ikkje kan stå aleine utan predikativ (1
    • 'tykkjast' er eit usjølvstendig verb
Article page

rusk 2

noun neuter

Etymology

av ruske

Senses and Example Sentences

  1. avfall, skrap, skrot;
    Example
    • sjokoladepapir og anna rusk
  2. støvkorn eller annan liten partikkel
    Example
    • få rusk i forgassaren;
    • eg fekk eit rusk i auget

Set phrases

  • rusk og rask
    avfall, skrap
    • rusk og rask må fjernast før nasjonaldagen
Article page

puls

noun masculine

Etymology

av latin pulsus ‘slag, støyt’

Senses and Example Sentences

  1. rytmisk trykkauke i pulsåre i takt med hjarteslaga;
    hjarteslag i minuttet;
    Example
    • ho har ein puls på 70 slag i minuttet;
    • pulsen hans var høg under treninga;
    • den skadde har svak puls
  2. kortvarig, brå endring i elektrisk spenning;
    kortvarig partikkel- eller lysstråle
  3. regelbunden rytme, til dømes i musikk

Set phrases

  • kjenne nokon på pulsen
    finne ut kva ein person verkeleg vil eller meiner
  • ta pulsen
    kjenne på pulsåre og telje hjarteslaga ei viss tid
  • ta pulsen på
    1. kjenne på pulsåre og telje hjarteslaga ei viss tid
      • legen tok pulsen på pasienten
    2. undersøkje kva som verkeleg går føre seg
      • filmen tek pulsen på samtida
Article page

korn

noun neuter

Etymology

norrønt korn

Senses and Example Sentences

  1. samnemning for næringsrike, dyrka grasarter
    Example
    • drive med korn og poteter;
    • treskje korn
  2. frukt av kornplante
    Example
    • korn er ei skalfrukt;
    • moge korn
  3. frukt eller frø som minner om korn (2)
  4. partikkel eller klump som minner om korn (2)
  5. fremste sikte på skytevåpen
    Example
    • skur og korn;
    • bruke fint korn

Set phrases

  • ta på kornet
    1. sikte på
    2. karakterisere på ein treffande måte
Article page

gneiste 1

noun masculine

Etymology

norrønt gneisti

Senses and Example Sentences

  1. brennande eller lysande partikkel frå eld eller elektrisk utlading (som fyk i lufta)
    Example
    • det fyk gneistar frå bålet;
    • det sprutar gneistar frå vognhjulet;
    • elektrisk gneiste
  2. sterk kjensle av oppgløding som inspirerer til handling;
    Example
    • mangle gneisten
  3. byrjing til vekst eller utvikling;
    Example
    • gneistane til fridom
  4. svakt teikn;
    Example
    • det finst ikkje ein gneiste av von

Set phrases

  • slå gneistar
    1. sende ut gneistar
      • hamaren slo gneistar
    2. stråle ut eller kalle fram sterke kjensler
      • det slo gneistar mellom dei;
      • han skreiv så det slo gneistar
  • sprute gneistar
    1. sende ut gneistar
      • det spruta gneistar frå toget
    2. syne sterk kjensle, særleg sterkt sinne
      • han spruta gneistar av sinne;
      • det spruta gneistar av konfrontasjonane mellom dei
Article page

laust samansett verb

Senses and Example Sentences

verb der partikkel (2) og verb blir skrive kvar for seg, til dømes ‘føre opp’ til skilnad frå ‘oppføre’;
Sjå: verb
Article page

verbalpartikkel

noun masculine

Senses and Example Sentences

partikkel (2) i samansett verb
Example
  • i ‘leggje på seg’ er ‘på’ verbalpartikkel
Article page

takyon

noun neuter

Etymology

av gresk takhys ‘rask’ og -on

Senses and Example Sentences

hypotetisk kjernefysisk partikkel som går fortare enn lyset
Article page