Skip to main content
Accessibility
ordbøkene.no, Bokmålsordboka and Nynorskordboka

Advanced search

Simple search
About advanced search
92 results

Nynorsk dictionary 92 entries

blikk

noun neuter

Etymology

av lågtysk blick

Senses and Example Sentences

  1. Example
    • senke blikket;
    • eit fjernt blikk;
    • veksle blikk;
    • feste blikket på noko
  2. sans;
    syn
    Example
    • ha blikk for detaljar

Set phrases

  • lyfte blikket
    • sjå opp
    • sjå stort på noko;
      ha eit vidare perspektiv på noko
      • no er det viktig å lyfte blikket og sjå framover
Article page

undrande

adjective

Etymology

av undre (2

Senses and Example Sentences

som undrar seg;
Example
  • stille seg undrande til noko;
  • sjå på nokon med undrande blikk
Article page

fiendsk

adjective

Senses and Example Sentences

Example
  • eit fiendsk blikk
Article page

forakteleg

adjective

Senses and Example Sentences

  1. som er prega av forakt;
    vanvørdande, svivyrdeleg
    Example
    • foraktelege miner;
    • eit forakteleg blikk
    • brukt som adverb:
      • stire forakteleg på nokon;
      • fnyse forakteleg av forslaget
  2. som fortener forakt
    Example
    • ein forakteleg person;
    • ei forakteleg handling
Article page

nysgjerrig

adjective

Etymology

av lågtysk nisgirig; jamfør tysk neugierig

Senses and Example Sentences

som er ivrig etter å lære nye ting eller få vite nytt;
Example
  • du gjer meg nysgjerrig;
  • vere nysgjerrig etter å få vite korleis det gjekk;
  • eit nysgjerrig blikk;
  • de er alltid så nysgjerrige i den familien
Article page

stir

noun masculine

Senses and Example Sentences

det å stire;
stirande blikk;
jamfør sauestir
Example
  • setje stiren i nokon;
  • få stiren på noko
Article page

bønleg, bønnleg

adjective

Senses and Example Sentences

(audmjukt) bedande;
Example
  • eit bønleg blikk
  • brukt som adverb
    • spørje bønleg om hjelp;
    • be bønleg
Article page

fri 2

adjective

Etymology

av lågtysk vri

Senses and Example Sentences

  1. om person, stat eller styre: som har eller gjev fulle politiske rettar
    Example
    • frie borgarar;
    • innbyggjarane er frie;
    • landet har ein fri riksskipnad;
    • den frie verda;
    • frie val
  2. politisk sjølvstyrt;
    uavhengig
    Example
    • eit fritt land;
    • eitt fritt folk;
    • den frie pressa
  3. verna av lova;
    trygg for åtak
    Example
    • ha fritt leide
  4. ikkje innesperra eller i fangenskap
    Example
    • på fri fot
    • brukt som adverb
      • sleppe fri;
      • setje nokon fri
  5. utan stengsel eller hinder (for ferdsel, rørsle, sikt eller liknande)
    Example
    • fritt armslag;
    • fritt farvatn;
    • fri bane;
    • fritt utsyn;
    • på fri mark;
    • i Guds frie natur
    • brukt som adverb
      • puste fritt;
      • vekse fritt;
      • falle fritt;
      • garden ligg fritt til
  6. ikkje kontrollert eller regulert (av det offentlege);
    tillaten for alle;
    Example
    • fri konkurranse;
    • den frie marknaden;
    • fritt fiske;
    • fritt tilgjenge;
    • fritt ord
  7. ikkje strengt bunden til reglar, mønster, førebilete eller liknande;
    Example
    • fri oppseding;
    • fri rytme;
    • fri assosiasjon;
    • fri fantasi;
    • fri kjærleik
    • brukt som adverb
      • fritt omsett etter tysk
  8. utan særleg påverknad eller omsyn av noko slag;
    Example
    • ha fritt val;
    • av fri vilje;
    • den frie viljen;
    • på fritt grunnlag;
    • fri utvikling
    • brukt som adverb
      • kunne velje fritt;
      • stille nokon fritt;
      • stå heilt fritt
  9. utan særleg tvang, restriksjonar eller liknande
    Example
    • leve eit fritt liv
    • brukt som adverb
      • ha det fritt på jobben
  10. lausriven frå band, plikter, ansvar og liknande
    Example
    • kjenne seg fri som fuglen;
    • vere fri og frank
  11. trygg, open og direkte;
    Example
    • ha eit fritt blikk;
    • føre eit fritt språk;
    • det rådde ein fri tone i laget;
    • vere fri av seg;
    • får eg vere så fri å …
    • brukt som adverb
      • dette meiner eg fritt;
      • snakke fritt ut
  12. som har (mellombels) fritak frå arbeid, skule eller andre plikter;
    friteken, unnateken
    Example
    • ta seg fri frå skulen;
    • ha fri frå jobben;
    • eg vil be meg fri;
    • sleppe fri frå militæret
  13. som unngår;
    som er spart for;
    Example
    • gå fri all sut;
    • fri for angst;
    • bli fri sjukdomen
  14. ikkje skyldig eller innblanda;
    jamfør frikjenne
    Example
    • kjenne nokon fri;
    • dømme nokon fri
  15. som er utan;
    Example
    • vere fri for mat;
    • det er fritt for mus no;
    • boka er fri for humor
  16. brukt som etterledd i samansetningar: utan fare for;
    trygg, sikker
  17. Example
    • fri kost og losji;
    • fri skyss
    • brukt som adverb
      • få boka fritt tilsend
  18. i fysikk og kjemi: som ikkje er bunden til noko;
    ikkje i sambinding
    Example
    • frie elektron;
    • fri energi

Set phrases

  • det er ikkje fritt for
    ein kan ikkje nekte for
    • det er ikkje fritt for at det breier seg ein viss skepsis
  • frie hender
    full handlefridom
    • ho fekk frie hender til å lage ein ny radioserie
  • fritt fall
    • fall som ikkje blir hindra av mekanisk motstand
    • rask og kraftig nedgang i verdi, prestisje eller liknande
      • verdsøkonomien var i fritt fall
  • gå fri
    sleppe straff;
    sleppe unna
  • ha ryggen fri
    • vere sikra mot kritikk og åtak fordi ein handla etter reglane eller på andre måtar har gardert seg
    • vere sikra mot fysisk angrep bakfrå
  • i det fri
    utandørs
    • frukost i det fri
  • ikkje vere fri for
    måtte vedgå at nokon er eller gjer det som er nemnt
    • han er ikkje fri for å vere tjuvaktig
Article page

tom

adjective

Etymology

norrønt tómr

Senses and Example Sentences

  1. som er utan innhald;
    Example
    • spannet var tomt;
    • tomme hyller i butikkane
  2. særleg om tilstand etter at nokon er gått bort: einsam, audsleg
    Example
    • det er tomt etter han
  3. om hus, husvære og liknande: som er utan inventar, møblar og liknande
    Example
    • eit tomt rom
  4. om hus, husvære, rom, stad og liknande: utan folk (eller dyr), folkelaus;
    Example
    • kome til tomt hus
  5. utan røyndom;
    verdilaus
    Example
    • tomme ord;
    • tomme skuldingar;
    • tomme lovnader
  6. som er utan vilje, initiativ, idear og liknande;
    som er utan tankeinnhald
    Example
    • kjenne seg tom;
    • ein tom smil;
    • stire med eit tomt blikk;
    • vere tom for idear

Set phrases

  • gå tom for
    bruke opp (noko naudsynt);
    bli lens
    • gå tom for varer;
    • gå tom for kontantar
  • med to tomme hender
    utan noko;
    på berr bakke
    • ho starta med to tomme hender og arbeidde seg opp
  • på tom mage
    utan å ha ete
    • arbeide på tom mage
  • tomme tønner ramlar mest
    dei som kan og veit minst, er ofte dei mest høgrøysta
Article page

kag

noun neuter

Etymology

av kage (2

Senses and Example Sentences

  1. i folketru: blikk frå eller skade av vondt auge
  2. utsiktspunkt i terrenget
Article page