Skip to main content
Accessibility
ordbøkene.no, Bokmålsordboka and Nynorskordboka

Advanced search

Simple search
About advanced search
24 results

Nynorsk dictionary 24 entries

sove

sova

verb
split infinitive: sova

Etymology

norrønt sofa

Senses and Example Sentences

  1. liggje i ein medvitslaus kviletilstand;
    liggje i søvn;
    motsett vake (1
    Example
    • vi sov lenge i dag;
    • har du ikkje sove i natt?
    • ungane sit og søv i baksetet;
    • eg fekk ikkje sove i går;
    • sov godt!
  2. vere dorsk eller sløv;
    følgje dårleg med
    Example
    • sitje og sove i timane
  3. ikkje vere i bruk
    Example
    • lova har sove sidan 1930
  4. dovne bort
    Example
    • armen min søv

Set phrases

  • ikkje kome sovande til noko
    ikkje greie utan hardt arbeid
  • sove bort
    sløse bort eller gå tapt ved soving
    • sove bort sommarnatta
  • sove på
    tenkje over noko
  • sove som ein stein
    sove tungt
    • i natt kjem eg til å sove som ein stein
  • sove ut
    kvile og styrkje seg med soving
  • sove ut rusen
    bli edru
Article page

valvake

noun feminine

Etymology

frå svensk; jamfør vake (1

Senses and Example Sentences

samkome utetter natta for å følgje oppteljinga av røyster etter eit val (3, 2)
Article page

vakt 1

noun feminine

Etymology

frå lågtysk; samanheng med vake (2

Senses and Example Sentences

  1. det å vake eller vakte;
    det å halde utkik og gripe inn om naudsynt;
    det å passe på;
    det å verje (2 noko eller nokon
    Example
    • han heldt vakt over den sjuke heile natta;
    • ho sit vakt ved bålet;
    • hunden stod på vakt ved døra
  2. tidsrom da ein held vakt (1, 1);
    Example
    • til sjøs er døgnet delt inn i seks vakter;
    • kan du ta siste vakta?
    • eg går av vakt klokka sju;
    • dr. Aasen har vakt i natt
  3. stad eller lokale der det blir halde vakt
    Example
    • melde seg i vakta
  4. person som held vakt;
    Example
    • dei prøvde å snikje seg forbi vakta;
    • dei har sett ut vakter rundt heile bygget

Set phrases

  • på vakt mot
    påpasseleg (og mistenksam) mot
    • vi må vere på vakt mot forsøk på svindel
Article page

samvit, samvett

noun neuter

Etymology

frå lågtysk, etter latin conscientia ‘medvit’; jamfør norrønt samvizka ‘medvit, samvit’

Senses and Example Sentences

medvit om kva som er rett eller urett, i samfunnet eller mellom menneske;
kjensle av kva ein bør eller ikkje bør gjere
Example
  • ha godt samvit;
  • ha dårleg samvit;
  • sosialt samvit;
  • ho hadde eit vake samvit;
  • eg har ikkje samvit til å gå frå han

Set phrases

  • ha noko på samvitet
    1. vere ansvarleg for noko kritikkverdig, ofte ulovleg;
      vere skuldig i noko
      • geriljaen hadde mange menneskeliv på samvitet
    2. vere opphavet til noko
      • ho har fleire bøker på samvitet
  • på ære og samvit
    brukt som høgtideleg lovnad
    • eg lovar på ære og samvit å hjelpe deg
Article page

over

preposition

Etymology

truleg av lågtysk ōver; jamfør norrønt yfir og eldre nynorsk yver

Senses and Example Sentences

  1. i samanlikning: på eit høgare steg eller nivå enn;
    høgare enn, større enn;
    Example
    • biletet heng over sofaen;
    • ti meter over bakken;
    • ho er over 30 år;
    • vere over nokon i rang;
    • herske over nokon
    • brukt som adverb:
      • bu i etasjen over
  2. Example
    • diktaren over alle diktarar;
    • dette går over alle andre omsyn
  3. ovanfrå og ned på
    Example
    • få ei bytte vatn over seg;
    • eg ynskjer berre vondt over han
  4. Example
    • ha dyna over seg;
    • kaste seg over ein motstandar;
    • dei kasta seg over arbeidet
  5. på overflata av;
    Example
    • han strauk barnet over håret;
    • breie høy ut over bakken;
    • vere brun over heile kroppen
  6. Example
    • ha frakk over dressen
  7. på eller til den andre sida av
    Example
    • ro over fjorden;
    • gå over fjellet;
    • bu over gata
  8. Example
    • reise frå Trondheim over Røros til Oslo
  9. Example
    • halde ein tale over radio
  10. vidare enn (noko som avgrensar eller stengjer)
    Example
    • vatnet rann over bassengkanten;
    • setje seg ut over lova;
    • det går over min forstand;
    • over evne
    • brukt som adverb:
      • koke over
  11. meir enn
    Example
    • temperaturen er over 20 °;
    • eg betaler ikkje over 1000 kr;
    • by over nokon
  12. til slutten av;
    gjennom (ei viss tid)
    Example
    • det leid langt over middag;
    • bli buande vinteren over
    • brukt som adverb: slutt, til ende
      • uvêret dreiv over;
      • framsyninga er over
  13. brukt i uttrykk for kjensler eller annan reaksjon: på grunn av, når det gjeld
    Example
    • glede seg over livet;
    • vere fornærma over noko;
    • sørgje over nokon;
    • låte vel over noko
  14. brukt føre nemning på emne, gjenstand for ei åndsverksemd eller eit åndsprodukt:
    Example
    • tenkje over noko;
    • bli klar over kva som hende;
    • preike over eit skriftord;
    • lage eit oversyn over arbeidsoppgåvene
  15. i samband med visse verb: i to stykke
    Example
    • sage over ein planke;
    • file over ei jernstong

Set phrases

  • gje seg over
    overgje seg;
    miste motet;
    bli heilt maktstolen eller himmelfallen
  • gå over
    ta slutt;
    gje seg
    • sjukdomen gjekk over til slutt
  • kome over
    1. støyte på;
      finne tilfeldig
      • dei kom over eit godt tilbod
    2. leggje motgang eller krise bak seg
      • han kom aldri over at mora døydde så tidleg
  • over ende
    ned frå oppreist stilling;
    hovudstups, i koll
    • bjørka bles over ende;
    • ho stupte over ende;
    • bli slått over ende;
    • føretaket gjekk over ende
  • over laget
    meir enn vanleg, overlag
  • over og ut
    1. uttrykk brukt for å avslutte kommunikasjon via radio
    2. slutt for godt
      • no er det over og ut for verksemda
  • snakke over seg
    tale i ørska
  • stå over
    ikkje ta del (i aktivitet som det er venta at ein tek del i)
    • ho måtte stå over kampen
  • vake over
    ha jamt tilsyn med
    • dei vakte over han gjennom natta
Article page

vrangsøvd, rangsøvd

adjective

Senses and Example Sentences

søvnig og vaken i utide;
huga til å sove om dagen og til å vake om natta
Article page

vòk, vok

noun feminine

Etymology

norrønt vǫk; samanheng med vake (3 og vekkje (2

Senses and Example Sentences

  1. opning i is;
  2. stripe i sjøloket etter noko som fer framover;
    Example
    • sjå vòka etter ein fiskestim
Article page

utvakt

adjective

Etymology

jamfør vake (2

Senses and Example Sentences

trøytt av å ha vakt (2 lenge
Example
  • ho er trøytt og utvakt
Article page

haukeblikk

noun neuter

Senses and Example Sentences

skarpt og vake blikk, som hos ein hauk (1, 1);
Example
  • jentene følgjer spelet med haukeblikk;
  • vegen blir vakta med haukeblikk
Article page

forvakt

adjective

Etymology

jamfør vake (2

Senses and Example Sentences

merkt av for mykje nattevaking
Example
  • han var urven og forvakt
Article page